Isua tuarna kha (A sir lehlam aṭangin)

(Good Friday a lo thlen hian, kan tana Isua tuarna, ama thiam loh ni miah lova mi dangte tana a tuarna kha ropui ka ni a, nasa ka ti a. Thiam ang tawka han ziah ve ka duh a. Chumi tur chuan Youtube-a mi thiamte sawina te, website hrang hranga mi thiamte’n medical view leh rinthu nen ṭangkawpa an ziah te, historian te thlirna aṭanga ziah te chhiar chungin hei hi ka ziak a ni — TS Khupchong).

Thlan thisen anga far: Gethsemani huana Isua ṭawngṭai, lungngai taka a ṭawngṭai laia a thlan thisen anga rawn far kha hematidrosis an ti a. Mi, rilru hah, lungngai leh hlau em ema an awm hian vun chhung lama thisen zâm te tak tê tête kha tikehin, thisen leh thlan chu a lo inpawlh a, vun kar aṭangin a lo chhuak ta ṭhin a ni. Panic attack nei tawh chuan a hrehawmzia an hria ang a, Isua thlan thisen anga rawn far khawpa a tawrhna kha, panic attack lêt 100 vel nen a inhen ang an ti!

Isua kut an thlak: Isua kha an man hnuah Juda hruaitute hmaah leh Roman hotu Pontia Pilata hnenah an hruai a, a chungthu an rel a. An dâwp laiin an bêngin an hnek a, chil an chhâk a, an nuihsawh a nih kha. Engtin maha ti let ve lo tura an benga an hnek kha, hnek nat zawng tehna psi (pressure per square inch) 150-300 thleng a ni thei an ti a, chu chu car kawngkhara kutzungṭang khar chilh ang vela nâ a ni e an ti. Professional boxer-in tu emaw phuar beh tlat kha duh tawkin han hnek mai sela, chutiang vel chu a ni maithei. Roman sipaite kha an nun a râwng a, Isua kha an dâwpna lamah nasa takin kut an thlak ang tih kha a rin theih a ni.

Isua an vuakna: Kut an thlak mai piah lamah Isua kha an vuain an hlap a, he an vuakna hi a namailo hle. Roman-hovin mi an vuakna hi flagrum an ti a; savun hrui phiar sei eng emaw phuar khawmin a hmawr ṭheuhvah a bâwk an siam leh bawk a. Hetiang vuak hi movie velah pawh hmuh tur a awm fo va, a na hle a ni ang, an thihpui fo. An vawi khat vuaknaah ringawt pawh vun a tithler nghal thei a, vawi eng emaw zat an vuak phei chuan tihrawl karah ruh lang khawp ten an vaw thei. Thisen a chhuah nasat avangin blood pressure a tihniam a, nikhawhrelova awm te, taksa bung ṭhenkhat hnathawk thei lova tawp thlengin a siam. A nat turzia hi suangtuah phak a ni lo va, hei ringawt pawh hi Isua tawrhnaah chuan a rapthlak takzet a ni.

Kraws rihna: Hmasang Roman-ho khan mi sual, kraws-a an khenbeh turte kha a kraws pumpui ni lovin, bân an kilh behna (crossbeam) chauh kha khenbehna hmun tur panin an puttir ṭhin a, crossbeam hi patibulum tiin an sawi. Khenbehna atan hian thing lian leh tlo, tliak mai mai lo tur an hman avangin patibulum pawh hi a rit ṭha nelh nawlh hle ang tih a rin theih a, kg 30-40 inkar vela rit turah an ngai a ni. Kraws pumpui rih zawng hi kg 130-140 vel ni turah an ngai bawk (Mahse, Isua khan kraws pumpui kha a pu lo niin an sawi).

Kalvari tlang hlat zawng: Isua hun tawp darkar, a chungthu an relna hmun te, chuta ṭanga Kalvari tlang pan a kalna te chhutin kea a kal zat hi km 1.5 aṭanga 4 vel ni turah an chhut a; Via Dolorosa (Golgotha panna kawng) bik hi kilometre chanve vel ni turah an ngai bawk. Isua khan via dolorosa a pan lai khan, nasa taka an nghaisak tawh hnu a ni a, flagrum hmanga vuak tawh, chutah pawh kg 30-40 vel puin an khenbehna hmun tur tlang (tlang panna chu kawng chho a ni ngei ang) panin kein a kal ṭauh ṭauh va; vawi khat lek ke pên pawh a tan chuan a harsa dawn tih a chiang em em a, a kraws put chu vawi eng emaw zat a tlukpui nghe nghe a nih kha.

Isua khenbehna: Isua an khenbehna perek/thirkhen hi, taksa kilh tlang tur a nih avangin tê tak a ni thei lo. Pakhat sei zawng in inches 5-7 vel ni-ah an ngai a, a len zawng leh chhah zawng hi inches chanve vel ni turah an ngai bawk. An kilhna tak hi kutphahah ni lovin banrekah tia sawi an awm. A chhan chu, a taksa rihna kilh bet hneh thei tur chuan kutphah aiin banrek chu a fuh zawka ngaih vang a ni ber. Khatia tuboh lian lutuk maia Isua kut leh ke an kilh khan, an chhut apiang mai kha na rapthlak tak a tling ngei dawn a, an nghaisakna leh an khenbehna avang ringawt pawhin a taksa a chet apiangin taksa nâ tak a lo chhuak zel dawn tihna a ni. Chuvangin Isua tuarna hi a lo van namailo em!

Hling lukhum: Isua hlîng lukhum an khumtir kha amah elsenna atan a ni. Hlîng/hrui zum tak phiar khawm ni maiin a lang. Isua lu-a an khumtir khan hlîng khan a lu vun chu nasa takin a chhun thi ngei ang tih a rin theih a, lu phei chu taksaah a pawimawh em em lai a ni a. A lu aṭangin thisen a rawn luang chhuakin a rawn far zawih zawih ang tih a hriat theih. Chuti chung chuan “Judate Lal” tiin an la elsen zui a!

Kraws-a khai kan: Isua an khenbehna kraws kha an phun hmain, leia a tlûk laiin an kheng bet phawt a, chumi hnuah an tung chauh nia ngaih a ni, chu chu Isua tawrh tizualtu a ni awm e. Isua hi a thih khan kum 33 vel a ni a; Pathian thu hrila zin reng, kea nasa taka kal reng reng a nih avangin thau lem lo, taksa inphut mawi pangngai tak ni turah a ngai theih a, a kum nena tehin kg 50-60 inkar a ni ang tih a rin theih. A kut leh kea an kilh beh kha, kraws an han phun chiah khan a taksa rihna leh lei hîpna avangin an kut leh ke an kilhna nâ kha a zual hle dawn tih a chiang a. A ban pahniha kilh beh (khai) a nih avangin vawi khat thâwk lak ringawt pawh beih fê tham a ni ang. Vawi khat boruak hîp lut turin a taksa kha tlema a kân zel a ngai dawn a, chumi tur chuan a kea an kilh behna ring chung leh, a kut an kilh behna ring chungin a taksa a tihsan (push up) zel a ṭul dawn a ni. A na tawrh leh an sawisakna zawng zawngte avang chuan a chuapah tui a lo khat a, chu chuan thihna a thlen taah an ngai.

Isua thihna: Chutianga na hrang hrang darkar eng emaw zat a tawrh hnuah Isua kha a thi ta a. A thihpui hrang hrang an sawite hi — asphyxiation (taksaa oxygen duh khawp awm lo) te, hlauhthawnna leh lungngaihna nasa tak avanga lungphu chawl (heart failure) te, chuap leh lung vela tui tam lutuk (a tichiangtu chu, Roman sipaiin Isua nâka a chhun khan thisen leh tui a lo luang chhuak a nih kha) vang te niin an ngai. Chuti chung chuan Isua khan, khang ama chunga kutthlaktute kha, “Ka Pa, anni hi ngaidam rawh; an thiltih hi an hre lo a nih hi,” (Luka 23:34) a la ti thei nia!

Isua khan an nghaisakna kha a thinlung leh taksain nasa takin a tuar kawp a, a thiam loh ni miah lovah an diriamin chil an chhâk a, nâ tinreng a tuar bawk a. Kan tana Isua tuarna kha a namailo asin! Nâ a tawrh chhan chu nang leh kei hi chhandama kan awm theihna tur a ni. Isua chuan hrehawm tinreng tuarin a tih tur a hlen tawh a, a bak chu kan kuta innghat a ni ta!

Keimah kha

Kawlvalenchham thleng tawh mah la,

Mual za tam pen bo tawh mah la e,

Nuihzat leh cheksawlh bak i hlawh loh kha.

Deu leh endawng kha i tan eng nge sawtna?

Tawrhna hnuchhawn duhin tawrhna bawk i hmachhawn a,

Hnuchhawn hringnun thimin a hmuak che.

Siam ṭhat theih loh tihsual a awm ngai em ni?

Dai tawh lo la, i tlûk hlen hmain.

Hma lam pana i mittui a tlâk chuan,

Lo lêt leh la i nui dawn lo vem ni?

Hnungtawlh hreh mi i nih ka hria a,

I tan inher a tâwk, hma lam i hnuchhawn theih nan.

Hetah i tân chawimawina a awm,

I tân ropuina a awm a, hnehna a awm;

Zahawmna kawngka pawh a inhawng e.

Kawng khar hnan i la ni lo va,

Nghillhin i la awm hek lo.

Ka hmu che, sawta keimah kha!

Mala i awm ka hmu che a,

Lo kir la, lo ni leh la, keimah kha.

Vanglai thlahna

Naupang tê nih laiin harsatna rapthlak tak takin min nuai a, eng harsatna nge sawi dawn ila, ka la sawi duh rih loh tam tak sawi a ngai dawn si a, chumi turin ka la inpeih si lo. Tleirawl tê niin retheihnain min bâwih a, mihring nuna a nuam lai leh hlimawm lai ber chu that lai hun hi a ni a, chu huna vanglai nun hman kan duh vek a ni. Chu hun tha zawng zawng chu retheihna nen ka hmang zo a ni ta der mai.

Ka that lai hunah hian ka duh zawng leh châk zawng tih ka duh a, ka awh zawng neih ka duh a. Ka nih duh nih te pawh ka duh. Midangte pawhina awlsam zawka hlawhtlinna an chan ang hi, chan ve ka duh a, ka tana a rem lohna bik tur ka hre lo. Mahse, rem lo bik emaw tih mai tur a ni. Suangtuahna ka han neih ve te, beiseina ka han neih ve chiam te pawh hi engmah lova kal ral chu a tam zawk a ni.

Mi tawn loh ka tawng e ka ti hauh lo va, mi tawh loh tawk lah ka ni bik lo. Mi tawn tawh hrehawm lam hlir tawnga a hlimawm leh nuam lam mi tawn tawh tho tawng thei lo nih bik erawh, hriatthiam a harsat chang a tam mai. Eng pawh ni se, beiseina erawh a thi lo va, kei erawh chuan heti hian vanglai ka thlah ni mai teh se. Ka vanglai a pelh hunah, ka lawmna ni tur a intan ve tawh mahna.

Keimaha Pathian thil tih mak lo lang thenkhat [2010-2012]

Rev. Vanlalbela autobiography Ka hmaah dawhkan i buatsaih thin ka chhiar a, Pathian thu a zir laia a retheihzia te, Pathian hnathawh a taka a lan dan te a ziak a, ngaihnawm ka ti hle a ni. Chutih lai tak chuan, kei pawhin zirna ka beih ve laiin harsatna ka tawk nasa em em a, Pathian hnathawh a takin a rawn thleng thin a, chu lam ziak mang lovin, ka harsatna tawh lam chu ka ziak langsar em em thin tih ka ngaihtuah chhuak a. Muthilh lam pan, lehkhabu chhiara mu der der tawh kha ka tho va, hei hi ka ziak ta a ni.

Kum 2010-2012 chhung bik tê ka tar lang ang a, chumi pawn lam hrût telh a ngai zeuh zeuh maithei bawk. Kum 2010 February thlaah college kalna hnai deuh tur tiin kum 2007 September thla atanga ka lo awm tawhna, Ramhlun North Basic Mual atangin Mission Veng-ah ka insawn phei a. James Dokhuma fanu Pi Hmangaihzuali in hnuai chu thla tina Rs. 1000 chawiin ka luah a. Keia tan chuan a tâwk rin ran viau.

A sir lehlam hrût zuai ang

He lam hi tlem sawi tel hram chu a ngai! Kum 2009 khan Govt. Aizawl College-ah ka inziak lut a. HSSLC kha zing sikula kala third division-a inziak tling tawk tawk ka ni a, Govt. Aizawl College kha admission ti hmasa sa an admit miah miah lai a lo ni bawk nen, ka in-admit ve rawih a. Ramhlun North Basic Mual (Thlanmual mawng) atang chuan hla ve vang vang tak a ni.

Zing lamah chuan college bus-in kan kal mai a, tlai lamah erawh bàn hma chang chuan kein ka haw mai zel a. Pheikhawk a hek duh hle. Sneaker man tlawm tê hi ka bun thin a, ka vawi khat lei hi kum khat ka bun tlangpui. Kum tawp lam fur a lo ni tawh chuan a chhuat a lo pawp nasa tawh thin a, pheikhawk chhungah a huh zuih thin avangin bun a nuam lo va, polythene ka bun hnan thin a ni. T-Shirt hi Israel Point-a 2nd hand an zawrh, a nghawng bial hi Rs. 50-in ka lei thin a, a a rawng dâk raih thlengin ka ha mai zel a. College t-shirt hak ni a nghahhlelhawm thin hle. College t-shirt eng hi thiante hak hlui ka ring tlang a ni.

Chhunah hian thil ka ei ngai meuh lo. Ril tam viau chang chuan college canteen-ah Rs. 5 akin ka lut thla a, Rs. 3-in chhang pakhat, Rs. 2-in thingpui no khat a daih a, chutiang chuan ka inhnawh puar mai zel a. Thiante nena canteen luh ngam rual a ni lo.

Khatih laia kan thenawm khawvengte kha an fel ka ti a. Ka dinhmun min hriatpui a ni ang, class bana ka thawh theih tur chi inhlawhna te min siamsak thin a, zanah tlaivar thaka theka (leivung paih, brick/cubic lung thiar etc)-a thawh chang ka nei fo. Ka vannei a, khatih lai khan mi dang han awh em em nachang ka hre lo. 1st Year BA ka fail a, kum ka hloh va. Kum 2010-11 chhung chu H. Rotluanga (Mapuia of Zephyr Drama Club) te nen FTH Magazine kan siam ho va, kum 2011-12 ah 2nd Year BA zir lehin kum 2013-ah ka graduate a ni. He lam chu duh tawk ang.

Tanpui vartu hnai reng chu Pathian a ni

Pathianin min awmpui a, min hmu reng a. Harsa leh rethei ngawih ngawiha ka awm lai pawhin min hlat ngai reng reng lo a ni tih a takin a lo lang thin. Kum 2010 atangin internet lama Mizo website lar tak misual.com-ah active taka lut thinin chuta tangin hmel hriat leh thian tam tak ka chhar a. Chung mite chu 2010-2012 chhunga Pathianin hmanruaa a hman, min tanpuitute an lo ni ta reng mai. Tlem tê ka tar lang dawn.

1. Pawisa ka dawng hlawl: Tum khat chu Pa Sama (Sama Khiangte, SD Enterprise neitupa) hian mi rawn call-in, "I thil tur ka kawl a, lo lam rawh" a ti a. Tuna Vodafone office, KFC opposite, Chanmari-a dawr a neih lai kha a ni a. Ka va kal vang vang a, envelope sen hi min lo pe a. Ka han hawn nak chuan Rs. 3000 lai mai a lo ni. Ka khawsak harsat em em lai, ka mamawh ngawih ngawih mek a ni tih ka hrilh pawh a ni lo, hetianga ka dawng tawp mai hi mak ka ti tawp thei lo. Hetiang chiah hian tum hnih tum thum zet chu Pa Sama kaltlangin pawisa ka dawng a. Ani hian 'chumi khami pek che a ni' a ti thin tak nain, a tu ber nge rin tur ka hre thiam lo. Amah Pa Sama bakah Pi Jenis-i (Jenis L. Bawitlung) leh Pi Maiseki (Dr. Malsawmi, Deptt of Education, MZU) te hi an ni ta deuh ber awm e. Misual.com thiante zingah hian Pu James-a (James Lalsiamliana, Agriculture Officer hi) te, Pu ZR Thahmingliana (a nickname chu Lersia) te, Pu Chhuana (a nickname chu Kawlhawk) te, Pi Lynda Zohmingliani (of Mission Veng) te...mi dang pawh ka sawi seng lo, min pui nasa lutuk.
2. In luah man min free: Ka in luah neitunu Pi Hmangaihzuali hian krismas leh kumtharah te hi chuan in luah man min tihhniamsak thin. A lawmawm thin hle. In luah man hi pek remchan theih loh ka nei thin a, thla hnih thla thum han bat chang ka nei fo mai. Chung hunah te chuan min dil ngai lo va, eng mah an sawi ngai lo. Ka neih remchan hun hunah ka pe mai thin. Tum khat chu Pi Zuali chuan, "I in luah man la bat zawng zawng hi pek a ngai lo ve" a rawn ti ta mai a. Ka lawmzia tak kha aw... "Kohhranah te phak ang tawka inhmangin, Pathian thu kan sawi thin a; hetiang hi a taka kan lan chhuahtir ve theihna a ni..." a ti ve tlat mai nia! Ropui ka ti a, ka tan chuan theihnghilh a har tawh ngawt ang. Kum 2010 atanga 2019 thleng a in hi ka luah a, mahni in leh chhungkua ang mai an ni. Tunah a in kan luah tawh lo nain, ka la tlawh fo mai.
   
3. Intihsiakah lawmman ka dawng: Kum 2010 September ni 25 khan ACCJSU buatsaihin Inter-College Debate Competition neih a ni a; khatih lai khan Comedian Search lamah tawng thei/mi hnial hrât hriatin min lo hre hlawm bawk nen, SU hruaitute khan tel turin min sawm a [Comedian Search-a tel tia mi tam takin min nuih-sawh laiin, he thil avanga kawng hrang hranga hlawkna (advantage) ka hmuh hnemzia hi!] 1st Year ka fail avangin 2010 hi ka âwl a. Dr. LN Tluangi, Principal chuan SU-te remruatna angin admission min tihtir a, 'i duh leh class-ah te i awm dawn nia' min ti bawk a. Debate-a ka'n tel chu pakhatna ka ni teh khiah a! Rs. 10000 lai mai ka dawng ruau va, Rs. 5 nena canteen lut thin tana a tamzia leh lawmawmzia chu min hriatthiampui ka ring. Lawmman (pawisa) an dahna envelope chu tun thlengin ka la dahtha a ni. Tin, kum 2011-a MSU-in Inter College Essay Writing Competition a buatsaihah telin pathumna ka ni a, Rs. 5000 ka dawng bawk. Mamawh ngawih ngawih laia chutiang thil ka tawng chu chung lam chetna ka ti lo thei lo a ni.
4. Lehkhabu min zawrhsak: Kum 2012 khan Chhum dum kara chhem dam thli tih ka thu ziak dahna chu ka tichhuak a. Kolasib lama ka misual.com thianpa Pu Marema chuan lehkhabu kenga zin turin min chah a. Ka lehkhabu (a zat chiah ka chiang ta lo, bu 30 vel chu a ni awm e) kengin Kolasib-ah ka chhuk thla rawih a, an inah ka thlen chilh ta a. Min han zawrhpui tak tak mai a (zawrhsak a ni zawk mah e). A hman lo chinah zawrhna tur te min kawhhmuh a, kei lah hmel hriat loh lakah chuan ka lo lak tlak loh nasa mai si, ka zuar hleithei der lo va, amah vek chuan min zawrhsak leh thin a! Thian dangte nena tangkawpin kan zuar zo ve ta hram a. Lehkhabu min zawrhsak mai bakah Serlui te min tlawhpui leh ta nghal a. Hlêp hlang a ni ringawt. Pu Marema min tanpuina kha ka la theihnghilh thei ngai lo. Keimah ka tlaw si a, tun hnu hian ka zak ru veng veng thin. Ziakmi nih ka tana a hlutzia chu, ka lehkhabu tihchhuahte hi dawr hrang hrangah ka dah thin a; pawisa mamawh ngawih ngawih, Rs. 50 takngial pawh nei lova ka awm chang chuan chung lehkhabu dawrah te, Synod Bookroom-ah te ka kal tawp a, ka lehkhabu man tling khawm a lo awm ngei ngei thin. Mak tak a ni!
   

Hemi chinah rek bung phawt ang. Kum 2010 hma lam te, kum 2012 hnu lamah te pawh thil mak tak tak, theihnghilh theih ngai loh tur hi ka tawng nasa em em a; hnawhchhuah ka tawh laia min lo tuamhlawm dan te, laptop a thlawn liau liauva ka dawng hlawl mai te, ei zawn nana ka hman zui tak ber college magazine buaipuia ka intah luh chhoh dan te, thil dang dang pawh hun remchangah kan la tar lang leh zel turah ngai ang.

Hetih hun chhung hian tawngtai mi ka nih em em pawh ka hre lo va, inkhawm taima tak lah ka ni ngai hek lo. Chuta tang ringawt pawhin Pathian hian amah biak-tlawn kher lo, mi sualte pawh min lo thlahthlam lohzia hi keimah atang ringawt pawhin ka chiang ngawih ngawih a ni. Ka hringnun hman chhoh dan te, ka khawsak chhoh dan te hi ka ngaihtuah lêt chang hian, a nuam lai te, a hrehawm lai thlengin fel takin Pathianin rem a ruat tih ka hmu thiam tlai khawhnu a, chung lam remruatna fel tak zel a lo ni zawk tih hi tun hnu hian ka hmu chiang em em a ni.

Kum 2005-a Durtlang Leitana ka awm tan (Aizawl hringnun bul tanna), kum 2007-a addict bula ka awm leh hnawhchhuah (retheihna tinreng tawrh tanna), 2008-a Comedian Search ka tel (hmel hriat pawimawh tam tak chhar tanna), 2009-a lehkhabu ka tihchhuah (thu leh hla lipuia intah luh tanna), kum 2010-ah misual.com ka luh tan (ka nuna mi pawimawh tak tak min tawntirtu), 2012-a college SU ka nih (zirlai pawla intah luh tanna, tunah politics thlengin), 2014-a dawra ka thawh (college souvenir siama intah luh tanna)... Heng thil ka han tar lante ringawt pawh hi a inkungkaihin inzawmna a nei vek a, pakhat hian pakhat dang tan tangkaina a nei chho zel a, heng thil thlengte hi a inchawm tawn vek a ni ber. Hengte avang hian alawm eng tik lai pawha min thlahthlam ngai lotu Pathian hian ka nun kawng hman dan turah rem a lo ruat fel vek a, ka thil tawnte kha a remruat dan zawk a lo ni ka tih theihna chhan chu! A hun laia a hrehawm em avang leh a harsat em avanga amah ka lo dem lek lek thinte kha, engkim mai kha a hun takah a nih dan tur takin a thleng a lo ni zawk reng si a.

 

2010 Debate-a ka lawmman dawn dahna envelope

Shutdown zuai!

Keimaha thil la thleng ngai lo, nikhawhrelova la awm ngai reng reng lo ka nih miau avangin, hei hi chu tar lan loh theih a ni lo va, ka han ziak ve reng reng ang e.

Nimin, September ni 5, 2020 (Inrinni), 'Zirtirtute Ni' tak mai Aizawl Dinthar-ah thil pawimawh ti turin ka chhuak a. Ka kalna tura tukthuan ei nghal tumin chaw ei lovin dar 8 pelh deuhvah khan ka chhuak a. Kawltheihuan, Mission Veng step thui leh chho tak mai chu hmanhmawh takin ka zawh chho va, Sikulpuikawna two wheeler taxi lak tumin stand ka thleng chho va.

Ka thleng chho chiah chu taxi pakhat mah a lo awm lo va, parking fee khawntu (ani nen hian college ka kal lai ata tawh innel taka inbe bawrh bawrh thin, inhre tak kan ni) hnenah chuan, "An awm loh lai tak a ni maw?" ka ti a, "Nia, tunah khan pakhat a chhuak leh chiah a ni, an rawn thleng leh vat mai ang," a ti a. Vawnban vuanin, kawngpui lamah chuan ka la ding reng a, tichuan, ka thâwk a rawn buai tan a.

Hmanhmawh takin thutna an siam chu ka pan a, ka thu nghal vat a. Parking fee khawn chu a tawng bawrh bawrh a. A thâwk dik lo chu a zual telh telh a, "Ka thâwk a dik lo tlat mai," ka ti chhuak hman hram a, taxi stand-a taxi pakhat lo thleng chiah chu fiah lo ruaiin ka hmu hman bawk a, a bak engmah ka hre zui ta lo.

Ka han harh chu thil ri ka hre thei a, khua ka hmu thei lo va, hmuh theih tumin ka tang vak vak a, ka la mumang ruai bawk si, a hrehawm duh ngei mai. Mi pahnih pathum hian min buaipui a ni awm e. Pakhat chuan, "Khu lai atangin a hmel a lang thei lo va, mi dang daih emaw ka ti a, Tsa a lo ni reng a," a ti lang lang a. Parking fee khawntu pawhin, "Ka thawk a dik lo' a ti a, a tlu nghal mai a," a ti ve bawk a. Ka han harh chiang chu ka thawk a hrehawm hle mai a, lirthei tlan a bengchheng bawk si a, a hrehawm nangiang mai.

Ka tawng thei ta maw tihah, "Engtia rei nge hetiang hian ka awm?" ka ti a, parking fee khawntu chuan, ka thlen hun timing leh ka harh leh hun a sawi a, minute eng zat chiah nge a sawi ka hre tawh lo. Minute 3-5 vel chu ni maithei e. Min buaipuitu mipa hi a thlang chiah, Godrej neitu k'u Zualtea a lo ni reng a (ani hi KTP lama a hnung kan lo zui thin, committee peng pakhata a kum tel teh meuh mai lo awm ho tawh kan ni a). A dawr nghakin kawngpuia ka tlu chu mi rawn hmu a, ka hmel a hmuh theih loh avangin zu rui chatthla vel ka nih a ring a, nimahsela, ka tukkhum vel ka sawh takah chuan a rawn tlan chho vat a, mi hre ta chauh a ni awm e.

Khatia ka tlu kha parking fee khawntu (innel taka inbe fo thin si kha a hming hi ka lo hre hauh lo mai a) khan tanpuitu a au va, taxi driver nen an pathumin min buaipui a lo ni. A sawi danin, ka hmui a duk vek a, ka hmai a dâng var vek mai a ni awm e. Ka harh hnuah pawh ka taksa pumin ka thlan a tla bawrh bawrh a, ka taksa a mur chum chum mai a. Darkar chanve vel chu chechang thei lovin chutah chuan kan thu ta reng a.

Chawhmeh zuar nu, ka lo dawr ve fo tawh hian ORS dip hi a rawn keng a, Amawii bur têah tui a khatin an rawn keng bawk a, chu chu an chawhpawlh a, ka in zo vek a. Apple sil fai sa pum hnih hi a rawn keng a, min eitir bawk a. Chungte chu ka'n eiin ka'n in a, darkar chanve vel hnuah kan thianpa dawr, a thlang lawk, Godrej bungraw hrang hrang an zawrhna dawrah zawimuangin kan chhuk thla a, chutah chuan ka awm hahdam ta a ni.

Darkar khat dawn ka thut hnuah Kulikawna awm kan thianpa, MNYF-a ka inhmanpui Collin-a ka call chawt a, ani chuan a scooty-in Aizawl Hospital-ah min kalpui a. BP, HB, pulse, ECG, thyroid, thisen etc kan test a, a tha vek bawk si a. A mak hle a ni. Daktawr pawhin mut that leh tui in tam mi chawh ta ringawt mai a ni. Collina hian a tulna apiangah mi buaipui a, test result-te min lamsakin a tulna apiangah min buaipuiin min kalpui a, a chungah ka lawm ngawt mai.

Sikulpuikawna min buaipuitu, parking fee khawn leh k'u Zualtea, taxi driver leh chawhmeh zuar nu te kha an chungah ka va han lawm em! Khawlai kawng sira tlangval tlu ringawt chu ruihtheihthil ti thin, drugs addict te ka'n nih duh hmel dawn vei nen! Thenkhat chu ni se, silipar min sehtir an tum nghal ngawt emaw a ni awm si a, hmelhriat an lo awm hnaivai hlauh kha lawmawm tak a ni. Vai ram emaw, khawi lai ram dang emaw chu ni se, miin min en hrek hrek ang a, min kalsan daih emaw a ni awm si a, Mizoram hi chu a lo va nuam em!

Thutthlenga ka thu, tlu khan a thutna thir kha tukkhum emaw, ka chal/bek hian ka tauh a nih ka ring a, chuta tangin leiah ka tla thla a nih hmel a. Ka tukkhum, chhip hnaih vei lam hi a na angreng a, a pawng lawng e tih lohvah chuan pem a awmlo. Ka chal ding lam hi a na thúm bawk. Ka insawh khawlo chu ka lawm hle a, taxi ka chuang hman lo chu ka lawm hle bawk. Ka thâwk rawn buai chho tan kha a hrehawm viau a, ka harh chho leh lam kha hrehawm tak a ni zawk. Khatianga awm leh kha ka hlau em em mai a, thawk a la normal lo nen, keimah ka zawi em em bawk nen, taksa a mur chum chum nen, thih ka feel ve e, ka ti hial a ni.

Thawnthu te kan lo ziak ve thin a, chutah chuan chhan eng eng emaw avangin a changtute kan han thihdantir a, nikhawhrelovin kan lo awmtir thin a. A takin ka tem ve ta a ni. Zan ka mut tlem hi kan puh ta ber. K'u Zualtea chuan, "I taksa a chau em mai a, a shutdown ve zuai a nih kha," min ti a, a pawmawm berin ka hria! Covid-19 hian kawng hrang hrangin stress min pe nasa em em mai a, zan mut theih loh, chaw ei hleih theih loh te ka nei a. Nun dan phung a tikhaihlak bawk nen, kan lo heti ta a ni e.

FELA LEH KEI - 7

Youtube lam
Kan thiana hi mi vengva, hawiharh leh harhvang tak a ni a, Mizo thalaite tan theih ang tawkin a thawk thin. Zalen chanchinbu editor Pu Vanlalrema Vantawl te nen thawkhovin eng eng emaw Fest, zirlaite tana pawimawh tak hi an buatsaih kum tin a, tin, event pawimawh hrang hrangte an huaihawt thin bawk a ni. He lam chu chhui zau vak lo ila, a kut hlei ve thinna lam tak, Mizo youtuber-ah chuan a sulsutute zinga mi a ni tih loh theih a ni lo.

Kum 2015 December thla khan 'Zo Prank' tih hming invuahin a channel-ah prank lam video a upload nual a. Miten an hlutin en a hlawh hle a, a video tin mai kha mi sing chuangin an en thin. Khatih lai khan a prank siam chu mi tam takin an sawisel a, nimahsela, tun hnuah chuan Mizo youtube khawvelah chuan prank hi a lar ber te zing ami a ni tawh a, ani hi Mizote zinga youtube-a prank video siam hmasa ber a nih a rinawm.

Kum 2016 kum tawp lam khan ‘Story Teller - Mizo Comedian’ tih video chu siam lehin, chutah chuan ka chanchin a telh nghe nghe a, ka chanchin tha lam te dah telin mi a chawimawi hram hram thin a ni. A prank tih thin chu rei lo te hnuah a bansan a, a video pawh eng emaw zat chu a delete leh nghe nghe. Youtube hi ka tuipui avangin tuipui ve turin ka duh a, tharthawha insawrbing turin ka fuih ka fuih thin. Urhsun takin kalpui sela, sum tam tak a lak ve reng theih ka beiseipui vang a ni. Mahse, miten a ni lo zawnga an hmuh a hlauh avangin a chhunzawm duh ta lo. A channel hming ‘Zo Prank’ pawh ‘Fela Ngente’ tiin a thlak zui a, tun thleng hian youtube-ah a la awm reng a ni.

Ngaihzawng chungchang
Ngaihzawng chungchang kan sawi dun nasa ve viau thin. Ka ngaihzawng thenkhat lah chu a hriat sa an lo ni a, lerh hi min ti thei khawp a! Aizawl hmar tawp lam nula pakhat, kan unaunu hi ka tihpui a, vanneihthlak takin an lo inrem ta a. An inah te ka va lenpui a, ka lehkhabu tlangzarhnaah te a rawn hruai ve bawk a. Rei tak erawh an inkawp zui lo. Kan unaunu a nih avangin an inthen chhan chiangkuang tak min hrilh duh lo a ni.

University kan kal lai khan a ngaihzawng chungchang te, a ngaihzawng ni chiah lo (star ruk deuh) deuh te thlengin min hrilh a, chungah te chuan theih ang anga fuihin thurawn ka lo pe thin. A mak khawp mai, ngaihzawng chungchangah hian min râwn thin a, keiin awihawm taka ka lo hrilh tawh hi chuan a zawm tlangpui zel a. Ngaihzawng chungchang erawh ama mimal thil te, mi dang chanchin te a nih avangin sawi tam chi lovah ngai ila.

A hun tawp hmanpuitu a thiannu hi college kan kal laia kan nau a ni a. Lung an tichhe ta ber mai a nih hi. An Bungkawnah tum khat chu kan leng dun a, Pathianni a ni ta nghe nghe awm e. Ka han fiam thin a, kan nui hawk hawk a. College kal lai khan SU hruaitu ka ni a, anni thianho hi ka nau en khawp a, Fela thiannu thiannu hi tunah hian Mizoram pawna missionary hna thawkin a awm a, college kal lai thil mah ni se, Fela hnenah fiamthuin ‘Kei chuan missionary ka thawn chhuak asin’ ka ti thin a, a lawm thei em em a, kan nui dun hak hak thin a ni.

A thiannu hi kan nau a ni ka tih tawh kha. Tum khat chu Aizawl a lo haw remchan laiin ka dawrah an lo leng dun rial rial a, ka hriat chian ve ve an ni bawk a, min tihlim veng veng a ni. A thiannu hi nula fel tak a nih avangin Fela chu chhuah lo tur te, nupuia nei ngei ngei turin ka hrilh thin a, ani pawhin chu chu a rilru a nih thu min hrilh. Nupui neih hun lo a nih tawh loh thu te ka sawiin chhungkaw lam la inpeih loh thuin min chhang mai a. Nikum 2019-a ka sawipui tuma min chhan ang chu ni se, dam tha ni sela kuminah chuan nupa an ni ngei ang maw le!

Lenhmui
'Lenhmui' hi Mizoram University-a zirlai rual, thianho kan ni. WhatsApp lamah hian MZU Info hi Fela hian group a siam a, chutah chuan kan nawi thin em em a, Fela chuan a nawi zual tan group hran siamin chutah chuan min khung khawm a, chu chu October ni 22, 2014 a ni. Inhre ngai hlei lo kha kan inkawm zui ta zel a, tunah chuan Fela avang liau liauvin thian tha takah kan inchhuah ta!

A chang leh kan picnic ho va, a chang leh chaw kan ei khawm a, Reiek tlang tih angrengah te kan chhuak ho va, mitthi kan ral ho va, a chhia a tha lamah kan inzui dial dial a. Kan group siamtu berin min kalsan tumah erawh thlah theih lohvin CURFEW-in min dang a, a va han pawi tak em! Kan tih theih tawk tiin July ni 1, 2020 khan an chenna inah kan group chuan kan va ral ta nghe nghe a.

A hun hnuhnung lam
Nikum, 2019-a a nat tan tirh khan mi a thawng hle a, mi hrisel pangngai tak a nih avangin Pathian zarah inenkawl tha leh mai turah ka ngai a. Nimahsela, hun a kal a, a chanchin an han sawi chian hnu khan ngaih a tha ta lo hle. A hnathawhna hmun Guwahati atanga an lo hawpui hmain an inah kan thianpa Maremruata nen kan va kal tawh a. Tin, an lo haw hnu khan MZU lama kan class aiawha kanna kan pek khan kan va kal bawk. Kumin kum tir lam khan kan nau, kan thianpa Collin-a nen dawr atanga haw lovin khaw thim hnuah kan va kal leh a. Ei tur hrang hrang ka ken bawk a. “I biak reng loh chuan tawng nachang a hre lo a nia,” an tih avangin darkar chuang a bula ka thut chhungin ka tawng tluan parh a, ‘Immm...nia’ tih chu mi a chhan let dan tlangpui chu a ni. ‘Krismas lai vel khan ka hman si a, in inah rawn awm char char che ka duh lutuk a, mahse, lirthei neih loh chuan a buaithlak lutuk a’ ka ti a, mi chhang lem lo va.

Fiamthu te ka sawi a, kan hun kal tate ka sawipui a, ring tak takin ka tawng a, damlo treat-in ka treat lo. Ngaihzawng chungchang te ka sawi a, kan nui hawk hawk a. A thiannu chanchin te kan sawi a, ‘khawiah nge a thawh khah’ ka ti a, a ngawi vung vung a, ‘ka hre lo’ tiin min chhang a. Nia, a hre lo tih chauh a hre tawh a ni ber. Ka rilru a tina hle a ni. Ei tur hrang hrang ka ken te chu ka eitir a, Cup Noodles ka ken te chu siamin ka barh a, a kam sirah te, a mutbu-ah te chuan ka barh baw niai nuai a. Kan nui kan nui a. Haw tura kan intintuah hnuah inpui lamah ka thu phei a, amah pawh chu rawn thovin, a rawn tho chhuak teh hlawl a. Chutiang chuan ka haw tur chu khum ata rawn tho chhuakin min rawn thlah hram hram a, kan inhmuh tawpna ber a ni ta!

Tun thleng hian a awm lo tih rin a har ka ti a, a tel lohna khawvel hi ang lo ka ti. Eng emaw thil tih tur pawimawh emaw, function pawimawh emaw, nula rim tur tha deuh han hriat chhuah chang emaw, thu leh hla lama han dawn chhah deuh chang emaw hian Fela ka hre chhuak leh thin a; 'amah chu awm sela, thurualpuiah ka sawm ang a, kan kal dun awm si a' tia ka kal duhna hmuna kal lohna hi ka ngah ta mai.

Tunah chuan facebook lamah a rawn online ngai tawh lo va, youtube-ah engmah a upload tawh ngai lo va, whatsapp lamah a rawn active tawh ngai hek lo. A phone call ka dawng ngai tawh lo va, a message hmuh tur a awm tawh hek lo. Function pawimawhah a poetry chhiar lai emaw, a paper present lai emaw hmuh tur a awm tawh lo va, a ngawi ta chiah chiah mai a nih hi.