Hmangaihna - Thihna nge Damna?

November ni 21, 2009, Inrinni tlai lam dar 4 vel a ni a.

Reiêk Touridge Lodge-ah niin ka hmaah fiamthu thawh thiamin fiamthu a thawh mêk a. Chu chuan a khât tâwkin mipui chu a tinui leh hak thîn a. Kei ngei pawh ka bula thu, ka thiannu hnungzang beng thak thakin ka nui a, ka hlim ve thawkhat e. Chutia kan hlim viau lai chuan ka message tone chu a lo ri ral ral a. Ka han en chuan ka thiannu message a ni a, ka han chhiar a.

“I thiannu kha kar kal ta Thawhtanni zing dar 2:45 vel khan a kal ta! In exam lai a nih avangin kan rawn hrilh lawk duh lo che a, min lo hrethiam dawn nia...”

Ka phu zawk a. Ka bing mup mup a, ka mittui a hnâm nghâl tuam tuam a. Midangte nui hluah hluahna karah mal tak leh lungchhe takin ka awm a. Ihmn.. Ka thian tha ber ka chân miau a. Ka ngaihtuahna rilru chuan suangtuahna ramah min hruai a. Amah nena kan inhriat tan dan te, a naupan lai chanchin bâkah a hmangaih ber nena hmangaihna kawng chhukchho an zawhdun dan min hrilh laite chu ka hrechhuak leh uai uai a. Chu ka thian hmangaihber, a thurûk rilber pawh min hrilh ngamtu chuan min kalsan ta a nih chu!

Amah hi nula kum 19 mi, ft 5 leh inches 3 vela sang a ni a. Hmai bial lam niin a biang vei lamah biangsum ngainatawm tak a awm kâk a. Cher lutuk lo, thau lutuk lo, vai hmêl pu lek lek ngaihnobei tak a ni. A pa American mitmeng chu chhûnfuhin mitmeng lian lam, pâwl râm mai a ni. A kâwng chen velin a sam chu ngîl takin a zuah a, chu chuan a tilang nû-in a hmelthatna a belhchhah hle a ni.

He ka thiannu, Notei (hming phuahchawp) hi nula hrisel lo ve tak mai a ni a. A kal (kidney) hi a pahnih hnihin an thlâk tawh bâkah a lung (heart) an zai tawh bawk a. A hnar a thi thin mai bâkah thiin a luak thîn bawk a ni. Hetiang khawpa nula hrisel lo chuan midangte angin hmangaih a tawng ve a. Chu a hmangaih nen chuan an hlim dawn chauh emaw tihin phatsanna tenawm chu a tâwk a. A rilru a nat êm avangin chuta tang chuan thian pawh kâwm tha duh tawh lovin a chhûngte mak tih hial khawpin inah a tawm chawt reng thîn.

Amaherawhchu, Siamtu hian kan tân ruat lâwk a lo neih angin mipa fel tak Mapuia (hming phuahchawp) a tawng ta a. Chutah chuan a hmangaihna zawng zawng hlânin a hlimna ber a lo ni ta a ni. Thian dang kâwm ta lo chu a tawnthar ‘D’ nen chuan an inkawm chawt a, an pahnihin innei tur leh damchhûnga inphatsan tawh lo tura intiamin damchhûng ni chu hmangaihna nen an chhiar tan leh ta a ni.

Inhmangaih tak takte pawhin intihthiam loh châng leh intihthinrim châng an nei thîn a, a hnu reilotê-ah a reh ve leh mai thîn. Mahse, anni intihthiam lohna hi chuan an hringnun a thlâk danglam dawrh mai le!

Tumkhat chu Mapuia nen tuanna mual a dan avangin an inhau ta hlauh mai a. A bialpa, a hmangaih ber mai Mapuia rilru nâ chuan zu a in ta nghek mai a. Chu a zurui lungpuam chu amah lo beisei ve rengtu nula senior pakhat nen an chesual hlauh mai a. Chu chuan an pahniha khawvel a thlâk danglam ta a ni.

Vânduaithlâk takin chu nula senior chu a râi ta hlauh mai le! Chu chuan innei lo thei lo turin a siam ta a ni chêk ang chu, Mapuia chhûngte chuan nei ngei turin an ti ta a. Ani lah inchhîr teh mah se, tui baw hnu a ruh theih loh angin chu a inchhîrna chuan sâwtna a nei tawh si lo. Palaite tîrin an inneih ni tur thlengin an tifel nghal chûk chûk a. Chu thil chuan hmangaihna la na tak, mi inthlahrung leh mi rilru tihnat hlau ngawih ngawih mi, a bialnu Notei a dêng ta a.

Notei rilru, hmâna tihhliama lo awm tawh chu a kehchhe ta a. Puitu tur a zawng ruai a, chu beidawnna khuarkhurum atâ hnukchhuak theitu erawh a hmu si lo. Chuta tang chuan a thian neihchhun ka nih bâkah ka thian tha ber a lo ni ta a ni.

A tihngaihna hre lo chu Mapuia tlânsan tumin zinbo thîn mah se, a kalna apianga Mapuia chuan a zui tlat thîn a. Ngaihdam pawh an indîl zing malh malh viau a ni. Hun a liam zel a. Mapuiate inneih ni pawh a hnai deuh deuh a. Mapuia chuan ngaihdam rawn dîl teh mah se, amah avanga fahrah an awm tur chu a ngaingam si lo. Chutih rualin a hmangaih ber a ni miau bawk si a. Tichuan, midang rilru tihnat hlau ngawih ngawih, midang nat lohna tur a nih phawt chuan mahni hrehawm pawh pawisalo ta chuan a duh leh hmangaih ber chu nula dang nena fanau maltluan chawi dun turin duhsakna a hlân ta a.

Amaherawhchu, a Mapuia chu a beidawng mai hauh lo. Amah ru tura kal tur thu leh lo insiam lâwk tura chah thlapin Notei te inah chuan a lêng ta a. Chumi ni chuan Notei pi leh pute chu an office avangin amah chauhin inah a awm nghe nghe a. (A nu leh pa hi kum 10 mi lek a nih laia inthenin a pa phei chu USA-ah a awm nghe nghe a ni). Chutah chuan hmangaih leh hmangaihtu chu rilru na taka tap dûnin Mapuia chuan Notei hmaah thingthiin ngaihdam a dîl nawn leh ta a. Notei chuan a hmangaihber chu ngaidam mah se, a neih theih tawh loh tur thuin a chhâng a. Chu chu remchângah lâin Mapuia chuan, “A nih leh min hmangaih tak tak a nih chuan i thianghlimna tal min hlân tur a ni,” a ti a.

Notei, a thutiama dingnghet tlat thîn, a hmangaih ber lo chu pasala neih tum lo bur chuan a lo chhuan ve ber a thianghlimna chu hmangaihna avang liauin liauin a hlân ta a ni.

 Mahse, chu chuan a tân hlimna leh lawmna a thlen si lo. A rilru leh taksa hrehawm tak chu hmâna a hmelma, hrisel lohna chi hrang hrangte chuan a rawn tlâkbuak ta a. A hnar thi chu a reh hleihtheih loh avângin damdawiin lamah an insuan lut ta a. Chutia damdawiina a luha doctorte’n an han en vel chuan a thlîng thlâk a ngai a, a zunkawngah hnai a awm bawk hi a lo ni a. Enkawlna hrang hrangin enkawlin damdawi chi tinreng nen chiu mah se, a luak leh hnar thite chuan ziaawm lam pan chuang lovin hniam lam a pan deuh deuh a. A pa awmna hmun USA lama inenkawl tura kal zai an rêl ta a.

Mapuia pawh beidawng duh lovin damdawiina a awm chhungin a tlawh âwl lova. Notei pi leh pute hnenah bawkkhupa mittui tla zawih zawih chungin ngaihdam a dîl ta a. Ngaihdam a ni leh ta. Mapuia chhûngte pawhin chutiang khawpa inhmangaih ta chu an inneih remtiin a nupui neih tur pawh chu an thulhpui ta a. Tichuan, an tân khawvel a lo parvul leh ta! Mapuia chuan Notei dam hma chu haw pawh tum tawh lovin a awmchilh râwt a. An tân damdawiin pawh hmun nuam a lo ni chho ta a. Mahse...

Notei taksa chu a chhiat hman êm avangin a rilru damna ringawt chuan a taksa chu pui thei tawh lovin tlâkhniam lam a pan ta hret hret a.

November ni 14, 2009 a lo inherchhuak a. Nichhuak pawh thlasik intantir nichhuak a ni tih hriat takin a mawi leh hle a. Zing chawei khamah chuan nidang ang bawkin Notei message a hmu ka hmu leh a. An tâna khawvel tiparvultu ang hiala min ngaiin ka chunga a lawmzia te, an inneih hun turte suangtuaha a hlimziate mi rawn thawn a. Kei paw’n amah ka ngainat thu leh ka thian tha ber a nih thute ka thawn lêt hnuah ka call a. Chutah chuan a naupanlai chanchin leh a chêtchhiatna zawng zawngte min hrilhin hlim takin kan nuidun bâwk bâwk a. Kan inbiak hnuhnunberna tur a ni tih hria ang ziazângin darkar khat vel zet kan inbe nghe nghe a ni.

Chumi kan inbiak tûk, Pathianni zanah chuan thil engemaw ziakin zanrei tak ka meng a. Zing lam dar 12:42-ah chuan Notei message chu ka hmu leh a. Hetiang hian: “Ka thian, ka ngai lutuk che. Mahse, ka chau a ni..” tiin. Ka reply vat a. Mahse, chu chuan chhânna a hmu ta lo. A message mi rawn thawn huhnungber a ni ta a ni.

A hnu darkar hnih, zing lam dar 2:45 khan a kal tâk thu a kar khatna, inrinni tlai lam dar 4 velah Reiêk Touridge Lodge-a ka awm laiin a nutei chuan Notei phone atangin mi rawn hrilh ta a ni.

A nutei nen chuan kan inkâwm zui zel a. Chuta tang chuan a chanchin tam zawk ka hriatbelh a; min hrilh a tum min hrilh hman tâk loh, Mapuia fa a pai thu te pawh. A nutei chuan Mapuia chanchinte pawh min hrilh zel a.

Mapuia pawh chuan a hmangaihber nunna thihnain a lâksak chu hrethiam thei lovin a tuar em em a. Notei thlalâk leh a thil pêk dang dangte kengin a thlânah zing, chhûn leh zânah a kal a, haw nachang a hre lo fo thîn. Engmah a eiin a in duh lova, mittui nen Notei thlânah a hun tam zawk a hmang thîn.

Chutianga engmah eia in lo ta chu a taksa a lo chau a. Tichuan, a hmangaih Notei hnungzuiin pialral ram nuama hlim tak chêngdun tawh turin he khawvel hi a lo chhuahsan ta a ni.

Notei’n a boral hmaa ka tân liau liaua thuziak ropui tak a hnutchhiah, a nutei’n mi rawn thawnchhâwn hmangin he thu hi ka’n khâr ang e.

“Tidamtu ka pan theih nân natna min pe a; rinna chakzia ka hriat theih nân rinhlelhna ruam min zawhtîr a. Thlamuantu ka hnaih theih nân thlabârin min siam a; malsâwmna ka thlâkhlelh theih nân ânchhe râpthlâkzia min kawhhmuh a. Felna hlutzia ka hriat theih nân sualna pawizia min temtîr a; lungâwina vân ka thlen theih nân lungâwi lohna khawvêlah min dah a. Chatuan ropuizia ka hriat theih nân ka damchhûng nêpzia min hmuhtîr a. Ka mamawh zawng zawng nei ta ila, Famkimna Pathian ka mamawh lovang..”

Note: Ka tana a thu hnuhnung hi a hnuah Pu Vanneihtluanga kamchhuak a ni tih ka hre leh hnuhnawh. He thu hi a chhûngte phalna leh amah ngeiin min chah angin ka ziak a, amah hriatreng nân ka hlân a ni.

February Fiamthu

1. Taxi driver pakhat pawh hi a pute'n an bàn a, a thiante'n, “Taxi i khalh tawh lo em ni?” an tia, ani chuan, “Ka pute'n ka duh lo chung chungin min bàn alawm le,” zu ti nuah nuah a.

2. Ka thianpa bialnu hi a changkang teuh ve asin, an inbia a, "Thleng ka'n sil lawk ang a, ka sil zawhah kan inbe-text leh dawn nia," zu ti a!

3. Pa pakhat tawngkam thiam lo pawh hi a fapa a thi a. Miin ralna pawisa an pe dawn a. "A ngai lo, hetiang beisei vanga thil ti pawh kan ni lo," a ti vel.

4. Nu pakhat pawh khan a fapa kha a'n chhuang mai mai khawp a. A thiante hnenah, "Mama hi chu mi inzirmi tak a ni, thla thum lek handiman-ah a tang dêk dêk a, a horn a'n hre nghal pang-ah!" zu ti ham ham!

5. An inkhawm boruak kha a hot thei mai mai. Chairman khan, "Tunah Bible chang hit deuh ka'n chhiar ang e," a ti vel. 

6. Bus accident pawh kha an accident-na kha a sang awm asin. An tlakthlak lai khan passenger leh conductor-te khan a driver an hauthla mawlh mawlh.

7. Khawvel bike intlansiaka corner la-ulh ber pawh kha a tukah a nu'n, "Mama, heti em em hian a ni maw i lak-ulh thiam a?" tih pahin a vuiliam.

8. Tlangval pakhat pawh kha, khawhar lenpuinaah nula hmeltha deuh khan thingpui a rawn sem a, a sem kân si, a ban laklawh kutzungchalin a lo tin uai tawh si, a zak tihngaihna hre hek lo chuan, "Theng..theng, ka kap fuh che," a ti vel!

9. "Thenawmpa, eng vangin nge in chhunga in nu a zai apiang hian pawnah i chhuah daih zel a?"

"Thenawm khawvengin ka sawisa emaw an ti ang tih ka hlau a..!"

10. Boxing an khelh dawnah a tawngtai ve a, taksa chêtna a la chang zui!

Note: Misual.com lama February Fiamthu nen a hrang hlak a ni.

Khawnge khawngaihtu?

Pari chu nulât hre ve tan, kum 16 mi vêl a ni a, nula tawngtam lêm lo leh mi pawisawi lêm lo a ni. A hmêl a tha lêm lo va, a nungchang a chhe lêm lo bawk. Nau hmeichhia pakhat, Kimi a nei a, ani phei chuan Bawihi ti hlîrin a koh thîn nghe nghe a. A nau hi kum 6 mi lek a ni a, a naute pahnih dang erawh chuan naupang të an nih laiin a boralsan tawh a ni.

An chhûngkua hi khawchhak lam atanga lo chhuk an nih avângin an chênna, an khua anga an lo chhâl ngeiah chuan hmusit an tâwk nasa  hle a, ‘Paihte râltlân’ tih hi an tawngkam hriat khât loh pâwl tak a ni. A nu hi nu hrisèl tawh lo tak mai niin hna hram pawh a thawk thei tawh lovin thlai hmun a siam a, chumi enkawl chu a nitin hna leh tih theih tâwk a ni. A pa, kum upat avânga lu-a kelsam to vo tawh mai lo neiin an chhûngkua a châwm tâwk tâwk a ni.

An chhûngkaw khawsak a harsat êm avângin Pari chuan pâwl 5 thleng bâk lehkha a zir thei lo va, a nau Kimi erawh chuan pâwl khat a zir ve mêk thung. Lo lama a tûl hle chungin ina hmeichhe hna zawng zawng chu a kuta awm a ni a, a nau sikul kal hruai ngai bawk nen an chhûngkaw engkima engkim a ni hawt e.

Inrinni vawikhat chu Pari chu thawmhnaw suin tuikhurah a awm mêk a. A nau neihchhun, Kimi chu a thiante nen an in kawt leh a chhehvêlah an lo inkhualtelem mai mai a. A nu leh pa chu an hna ve ve-ah an chhuak tawh a. An kawtah hian theiria kung lian tak a ding a, a kungah chuan khawivanrial a kai bawk a. Mahse, a kawlh lêm lo. Chumi hnuaiah chuan a nia, Pari Bawihtei leh a thiante chu an inkhualtelem ni. Chu chu an sikul kai loh ni-a an nilêng hun hman thin dân a ni a, thil thar a ni lo.

Pari chu a insu zo têp tawh, chawhnu lam dâr hnih vêlah chuan mangang taka naupang tap ri a hria a, a han ngaihthlâk chian chuan a nau Kimi âw chu hai rual a ni lo. A rang a rangin a han ngaihven a. A thil hmuh chuan a barakhaih kher mai!

A nau hmangaih em em chu lainatna tel miah lovin an kawt theiria kunga kai, khawvanrial chuan an lo vir mup mup a. Tlànchhiat ngaihna hre lovin mangang takin khuaiah pawh a zûk na ber pâwl, khawivanrial zûk chu a lo tuar tlawk tlawk chu niin!

Pari chuan mangang taka au chungin a han pan vat a, a thiante chuan an tlànchhiatsan vek a ni tih a han hmu nghâl a. A nau awmna a han thlen meuh chuan a bawihtei chu, a nau neihchhun chu tap pawh tap hleithei lo, din pawh ding ngîl hleithei lovin a lo ding tai a. A hmai a lo sen vek tawh a, a samah te chuan khuai nunrâwngte chuan bu an lo chhep a. Pari a han thlen veleh ani pawh chu an lo bâwr ve nghâl a. A au vawn vawn a, nâ a va ti tak em!

A nau chu a pawm lawk a, chhuk zâwngin khuai an thlâwk hleithei lo tih a hriat avângin thlang lamah a tlànthlâkpui ta chiam a. Mahse, an tlànna chin zêlah khuai rual chuan an vir thla mep mep zêl si. A mangang na ti lutuk chu, “Min chhan r'u.. Min chhan r'u..” tiin a tap hawm hawm a. Chhantu a hmuh loh avângin a tlànthla zêl a..

An kawmthlangte in zâwn a thlen chuan kawngka bul atangin, “Ka pu, khawngaih takin min chhan rawh. Ka pu, kawng min lo hawn rawh,” tiin a ngên lawm lawm a, mahse, in chhûng atang chuan tukverh leh kawngka khâr ri thuai thuai thâwm leh, “Thlang lamah tlànthla zêl rawh u..” tih bâk chhànna a dawng lo va, kawng hawntu tur a hmu lo.

A nau duhtak chu a kai a, a tlànthla zêl a, “A nâ, a nâ,” tiin a tap hawm hawm a. Râlkhat atangin a ngaihna hriat loh hmêl takin mi thenkhat chuan an lo en thlîr reng a. Tuman ke an pên lo, khawvanrial zûk nat zia an hriatchian vâng te pawh a ni mahna.

An thâwm a zawi tial tial a, minute 20 hnu vêlah chuan eng thâwm mah hriat tur a awm tawh lo. Pari-te unau chu engtin nge an awm tih pawh tuman an hre lo hek lo. A khât tâwka boruaka khuai thlâwk an hmuh mai loh chu, khawnge unau khawngaihthlâkte kha an awm?

Nakin tlai lam deuhvah chuan râlkhat atang lo thlîrtute chuan thlang lam pana hmanhmawh taka nu pakhat tlànthla hlawk hlawk an hmu a. A rawn lêt leh lama naute pakhat pawm chung leh tleirâwl pakhat puaa a rawn chho pawh an hmu bawk.

Zualko hmêl duhawm lo an hmuh avângin a nu hrisèl lo tak mai leh a pa tar tawh tak mai chu a hmanhmawh thei ang berin an lo haw a. In pawh lût hmasa lovin Samari mithate inah chuan an tlang nghâl a. A nu leh pate chuan an fa duhtakte pahnih, engmah hre lova khuma an lo mut chu an va hmu ta a.

An tawrh a va na em! Minute 10 vêl hnuah chuan Samari mitha chuan a nu leh pate hnênah thil awmzia a hriat ang ang chu a hrilh a -

“Ka vawkchaw la in ka thleng chuan khaw thlang lama hmeichhe tap ri hawm hawm leh ‘min chhan r'u’ tia au thâwm ka hria a, ka phur ka dah hnuin ka thâwm hriatna lam panin ka tlànthla nghâl a. Kawnga mi ka hmuhte chu thil awmzia ka zâwt a, anni chuan khuaiin Pari te unau a zûk thu min lo hrilh a. Thinrim taka hau mawlh mawlh chungin in hnai bera samkhuih ka la lawk a, ka tlànthla hlawk hlawk a. Hetih lai hian an thâwm ka hre tawh lo.

“Ka chhukthla zêl chu field bul kawr ka zu thleng a. Hmun khata tui lo tling pamah chuan Pari te unau lo tlu dûn chu ka zu hmu ta a ni. Kei chuan rang takin ka va pan hnai a, Pari chuan a nau chu a lo kuahbet tlat a. An unauvin tui ata ka la chhuak a, zawi të tëa, ‘A nâ, a nâ..’ tia Pari phun sep sep ri chuan min dêng na kher mai!

“Ka theih ang angin an sama khuai bet tlatte chu ka khuihthlâksak a, hetih lai hian khuaiin min zûk nge min zûk lo tih pawh ka hre lo. Tichuan, Pari hi ka pua a, Kimi pawm chungin kan in lam ka panpui a. Avil kan pe vat a, zu a tha an tih avângin zu kan zawng a, kan pe bawk a, an tha leh vat mai ang,” a ti a.

A nu lungchhia chuan engmah rëng a sawi thei lo. A pa mit atang chuan thinrimna leh lungngaihna thûk tak a hmuh theih bawk a. Nakin deuhvah chuan an zâwnchhuak a. Enkawl a awlsam zâwk nan tiin an in lama dah lovin an health worker-te inah an zâwn lût ta tawp a, anni’n theihtâwpin an lo enkawl a. Chumi zân chuan an khawchhûngah titi dang a lêng lo chiang teh e.

Zân dâr 9 vêl a ni tawh a, tlangvâl nula rîmte pawh an haw tan tawh a. Chutih lai chuan YMA Information Centre atang âw a lo chhuak a.

“Chhiat thawh thu kan han puang ang e. Nula Lalrampari, kum 16, Pu Zokhuma fanu chu zanin dâr 8 khân khuai zûk avângin a boral a, zaninah tlaivârpui a ni ang,” tih chu.

Nula leh tlangvâl, nu leh pate chuan khawhar in lam an pan zut zut a. Chu'ngho chuan Pari ruang bula a nu leh Pu Zokhuma lungngaihna vâwrtâwp tuara lo tap rawih rawih chu an zu hmu hlawm a. Hetih lai hian a naupang zâwk, Pari'n duat taka ‘Bawihi’ a tih thin, Kimi chu khaw MHIP President inah an enkawl mêk bawk a. A hringtute lungngaihna an va tithuahhnih tehlul em!

A tûk khua a lo vâr a. Mi zawng zawngin tûkthuan an ei lai mêkin Pari nu chuan an in leh MHIP President in an kârtawn zak zak a. A fanu ruang bula a awmin nikhaw hre lova a awm mêk, a fanu a mitthla a, a fanu engmah hre lo bula a awmin engtik lai maha a hmuh tawh ngai loh tur, a fanu ruang a mitthla lo thei si lo. A va harsa tehlul em!

Chaw ei kham hlim vêlah chuan YMA Information Centre atang bawk chuan âw a lo chhuak leh ta a.

“Chhiat thawh thu kan han puang ang e. Lalrinkimi, kum 6, Pu Zokhuma fanu chu nichin dâr 8 khân khuai zûk avângin a boral leh a, khawtlâng mipuite kan inhriattîr a ni e.”

A va mak zozai em!

Pari leh a nau hmangaih em em ruang chu kuang pakhata inkuah riala zalhin thlahliam an lo ni ta a ni. Engtin putar chak lo tak mai leh nu hrisel lo tak chu an khawsak chhunzawm tâk ang le?

A hnua an khaw tlangvâl pakhat thusawi chuan an khawtlâng titi a siam leh ta. “Khuai bu kha chhak lam atangin an vawm a nih kha. A vawmtu pawh ka hria, mahse, thihna rapthlâk tak a thlen avângin ka sawi lovang,” tih chu.

Hun thim

Thiante'n an chêtchhiatna (chêtthatna?) hlimawm tak tak an ziak a, kei chuan ka nuna thil thleng hahthlâk (hlu bawk si) zualte ka'n ziak ve thung ang e. Remchângah chêtchhiatna lam chu ka'n la ziak ve ang chu.

Kum 2005 kum khân Aizawl, Durtlang-ah ka awm tan a. Hetih lai hian kum 16 mi ka ni. Ni khat chu Aizawl-a ka inhlawhna hmasa ber atan Thuampui-a Ch. Chhunga Bus Terminal saknaah saw'n ka thawk a. Ka ruh a la no deuh avângin ka chau hle. Chhûn-ah kan han châwl a, ei leh in mahni intum tur chu lo niin! Thawhpuite chuan tiffin-ah an pai mai a, pai nachâng lo hre ve lo ta chu mi dang hmuh hlau takin hmun biru-ah ka thu ta tlawk tlawk a, khatih laia ka khuahar zia kha! Thingpui dâwr vela inhnawhpuarna tur pawisa nei hek lo, chauh nen ril a tâm duh ngei mai. Tlai bânah Thuampui atanga Durtlang chu kein ka la thleng thak zui a. A retheihthlâk khawp mai.

Awmna atanga hnawhchhuah hi vawi hnih ka tawng tawh! 2005 chawhnu lam khân Durtlang-a ka in luahpuipa chuan zin turin min chhuahsan a, mahse, a lo haw leh tawh lo. A hnuah nupui a neih thu ka hre zui a, rilru a na duh khawp mai. Thenawmte'n min khawngaihin buhfaite min pe a, inhlawhna turte min zawnsak bawk a. Ka chungah an fel tak zet. Mahse, chutianga awm reng theih ni hek lo, kan thenawmnu chuan mi ina awmna tur min hmuhsak hlauh va, chutah chuan hmeichhe nunchan ka zir ta a ni! Hetah hian hnawhchhuah vawi khatna ka tâwk!

Ka awmna pa hi zungawlvei a ni. Zankhat chu awmna nu leh a fate chu hmun dangah an riak daih a, kan pahnih chauhvin kan awm a. Zan laiah chuan a lêng hi mipa pakhat leh hmeichhe pakhat nen an lo haw a. Zu an in ho va, an ri lè lú a. Keia intitlângnêl chuan ka awmna pa chu bengchheng lo deuh turin ka'n khap ve a nih chu! (hahaha) A thinrim a, a âng a, a kal tluang laklawh a. Chhuak turin min ti ta a. Mahse, chhuak nghâl lêm lovin pâwnah khua ka nghâk vâr a, zîngah chuan ngaihdam min dîl ve nasa. Ka intingêng lui a, sikul-ah transfer certificate ka la a, kan khuaah ka haw vang vang.

Kan khuaah kum khat ka awm a, Higher Secondary a awm loh avângin Aizawl bawk ka pan leh a ngai. Ka buai leh tan. Ka pa hian zirna lamah thahnem min ngaihpui lêm loh avângin ka buai a zual. Keia intitumruh ve laklawh tawh chuan ka thiante ka zuithla tawp a; thlenna tur dang nei hek lo, ka thiante inah chuan ka thleng tawp a. Ni thum ka awm hnuin kan khua atanga Aizawl-a pêm ta, chhûngte ena kan lo en te inah ka awm leh rawih a. Anni chuan awmna remchâng min ngaihtuahsakin, ni thum hnuah bawk tlangval senior mahnia khawsa, zungawlvei inah bawk ka tlulût leh ta a nih chu!

Morning-ah class ka kal a, chhûnah ka inhlawh thîn. Mutbu engmah ka nei lo va, zânah pawh sin tur dang nei lovin thutthlengsei, tawi zet si-ah chuan ka mu kawm ngul thîn. Kut hrûkna ni àwm tak hi sin tur min pe a, chu chuan ka kawng achin hnuai lam zawng a khuh pha tâwk a, kawrlum ka ha a, ka mu mai thîn. Hetih lai hian ka chhûngte'n ka chanchin engmah an hre lo va, ka nu phei chu a mangang hman hle a ni àwm e. Ka pa erawh a ngaihtuahawm loh khawp mai. Chuta tang chuan ka pa nena kan inkârah khî a awm ta reng. Tichuan, thlasik khawvâwt a rawn thlen hmain hnawhchhuah (vawihnihna!) chu ka tâwk leh ta a ni.

Ka awmna pa hi zungawlvei ka ti tawh kha. A ruih apiang hian thil rû-ah min puh ziah a! A hnuah a hmu leh zêl tho va. Tumkhat chu a ruih laiin a mobile rû-ah min puh leh a. A nâ hi ka va han ti ngawih ngawih tak em! Hetih lai hian mobile neih chu sawi loh, khawih takngial pawh ka la khawih chhin lo. Chutah chuan min hau tâwp hleithei ta lo. Chhuak turin min ti dawt lo na a, chhuak turin min duh a ni tih erawh ka hria a. Rilru na tak chungin ka thawmhnaw tlêm tè chu polythene-ah ka khungkhâwm a, thenawmah ka dah a. Ka thianpa te in luah bawk ka pan leh ta.

Heta ka thianpa hi a û-te nupa bula awm niin kan khuaa mi tho an ni a, ka tâna an hlutzia kha aw.. Tlaiah ka thawmhnaw kan la a, thiante inah chuan ka awm leh ta rên râwn a. Heta ka awm hnu hian ka chhûngte chuan ka chanchin an hre leh ta chauh a ni. Class pawh kal hleithei lovin kan khua nen ka kârtawn ta sek a. Kum chawhnu lamah phei chuan hmun tha zâwk an duh avângin ka thiante chu an insawnchhuak leh dâwn ta tlat mai! Tichuan, loh theih lohna avângin September ni 1, 2007 atangin ka parawl ve tan ta a ni.

Morning-ah ka la kal reng a. Tumkhat chu thenawmpa thahnem min ngaihpuina avâng liau liauvin Power Department-ah hna ka hmu ve ta hlauh mai - electric hrui pawh hna chu! Hetah hian thla khat chhûng ka thawk a, nitin cheng 105 kan hlawh. Zokhawsang leh Mualpui inkâra electric hrui inzam zawng zawngah khuan ka kuthnu a tel vek! Chite lui kam vêl khu thosi a tam si, a lum si, a va han hahthlâk thîn ngai em! Thla tâwp lamah phei chuan malaria ka vei zui a, ka taksaah ringworm tam tak a rawn awm bawk a. Ka hriselna a tihpan phah hle.

A sei ta hle mai. Duhtâwk dâwn tawh mai ila. Tûn hnua mi tuichawia ka inhlawh te, zankhuaa lei paiha ka inhlawh te, bankhur chawh, cubic lung thiar, etc. te ka ngaihtuah lêt lehin ngaihawm loh mah se, ka lung erawh a tilêng thîn. Kum 2007 hi ka tân hun thim a ni a, inhlawhna awm ang ang hi chu thawh loh ahleih pawh ka nei lo a ni ber e. Mahse, kha'ngte khân ka nun hi an tihlu tak meuh meuh a ni.

Keimah - II

Mihringte hi tuarchhel avânga hmuh zawh loh pawh hlawh chhuak thei tur chu ni ila, a chuang a liam ka nei tawh ang!

Retheihna hian khawngaihna tipung ta sela chuan, mi khawngaihna ka dawng sêng lo vang!

Lungngaihnaah hian hlimna chhar chhuah tur awm sela chuan, hlim tâwp ni rêng ka nei lo vang!

Hausaknaah hian chatuan nunna awm chu ni sela, ka thi hma ngawt ang!

Thawkrim zawng zawng hi hlawhtling ta vek se, ka hlawhchham leh rang ngawt ang!

Kawtlaia tleirâwl tè tè-te tîtî-na tawngkam hi a takin nunpui chiah ila chuan, kohhran dân pâwnah ka awm vãng tawh ang!

Nulât laia sex hman apianga nau paia hrin nghâl zêl tur chu ni sela, pasal nei tur thenkhat chu an thlahte nen an nih duah ka ring!

Mahni intodelh hi hlawhtling tehfung hman tlâk ber ni sela chuan, hlawhtling tehfung hman tlâk loh ber ka ni ang!

Khawvêl pum hi nei vek ila, ka va ngah àwm êm!

Mi zaidam leh nunnêm takte hi nupui ngam lo ni ta vek se, ka kawppui chu a va châk dâwn lo rua êm!

Sum ngah ngah hmêltha ni se, ka hmaiah pasi a to vang!

Nunhlui ngaia khawhar hlum theih ni se, pian nawn leh ka thlang zâwk àwm e!

Hmangaihna hi a mit a dela, inneih ni hi a vâr ni a nih tak meuh chuan, thim hi ka va ning tawh tak êm!

Pathianni apianga sa ei thei chauh hi vànram kai tur ni se, leibâ tam tak nen vànrâm ka kai ang!

Mizo tawng hmang thei zawng zawng hi Mizo tawng thiam ni ta sela, ka harsatna pakhat a bo!

Ka tel lova hringnun hman hi harsa ka va ti tehlul êm!

A chunga mi zawng zawng khi, ‘keimah’ a nih tak zet chuan, ka lo va han nikhua lo àwm êm!

Keimah!

Hausaknaah hian chatuan nunna awm chu ni sela, ka thi hma ngawt ang!

A chapo apiang hi ngaihsan tur ni sela, ngaihsan tur ber ka hre lo vang!

A taima fal bik hi hlawhchham zel ta se, ka va hlawhchham ngun bik awm em!

Lunglen avanga thu thiam tur chu ni se, Literature-ah Nobel Prize ka dawng tawh mai thei!

Mi hrisel apiang hi dam rei ta se, he thu hi ka ziak thei nang!

Miin inkhawm thatchhia hi ngaihzawng atan duh miah lo ta se, lentarpui tur ka ngah awm e!

Ruihtheihthil leh zuk leh hmuam ti lo hi hmeichhia hian pasal atan duh ta em em mai sela, hna nghet ka zawng nghal ang!

A bur lian apiangah a tak awm tam ta zel se, VIP-te’n dinchhuahpui nana an hman theih tur khawpa tamin ka thluak ka sem ang!

Mi bawrhsawm zawng zawngte hian doctor ngai ta sela, doctor hna hi ka hnathawh chak ber a ni ang!

Pawisa hi khawvela thiltithei ber ni sela chuan, phuarbehna hrui ka mamawh lo vang!

Lerh apiang hian ngaihzawng ngah vek sela, sms pack ka heh ngawt ang!

Tumruh avang ngawta hlawhtlinna hmuh tur ni sela, ka thatchhe viau ang.

Khawvel ropuina thlahlel miah lo chauh hi vanram kai tur tih ni se, Siamtu khua a har ve viau ang!

Note: Hei hi misual.com-a ka post hmasa ber a nia, ka'n dahtha ang e.

Animal Experiments

Mihringte hi kan damdawi hman zawng zawngte hi kan hman hmain a that leh that loh te, a that lohna a awm em tih te chu ramsaa chhin hmasak phawt a ni thîn a. Tûn thleng hian khawvel hmun hrang hrangah shampoo atanga cancer damdawi thlengin an siam hmain thil ramsaa chhin hmasak zêl a la ni. Tûna kan damdawi kawl lai leh ei lai thlengin ramsa hmanga enchhinna paltlang vek an ni tihna a nih chu, hnimhlum (anaesthesia) thlengin. Great Britain ramah chuan heti ang experiment hi kum tin maktaduai li ngawt neih thin a ni. Hei hi a chhan ni àwma lang chu, an ram dânah damdawi rëng rëng hman a nih hmain ramsa, la dam lai ngeiah vawi hnih tal enchhin hmasak phawt tur tih dân a awm vâng a ni mai thei. 

Chu enchhinna atana thil nung tam tak tihhlum thin an nih avângin Animal Rights Group-te chuan ramsate pawh hi mihring ang bawka na hria an nih avângin chutia tihhlum mai mai leh tihnat a tha lo ve tiin nasa takin an dodâl thîn a. He'ng group-te hian damdawi company-te laboratory-a heti anga experiment an neih thinna hmun chu tichhe thînin, Great Britain ram chhûngah ringawt pawh pound maktaduai 150 hû chu an tichhe tawh a ni.

US-a Animal Liberation Front (ALF)-te chuan kum 5 kal ta khân heti ang laboratory hi hmun 10 chuang an tichhe tawh a. University of Minnesota-a Alzheimer's disease leh brain cancer vaccination tur enchhinna hmunpuia an hmanrua US dollar 7,50,000 chuang man tihchhiat a ni bawk a. Hei hi ALF-te chuan an tih niin an sawi.

US-a Animal Rights Group lian ber, People for the Ethical Treatment of Animals (PETA) dintu zînga pakhat, an director hlui ni bawk, Ingrid Newkirk chuan, "A rat is a pig is a boy is a dog," a lo ti a. Sazu, vawk, ui leh mihringte thihna hi a rapthlâk dân a inan vek thu a sawina a ni àwm e.

Heti ang thil a lo thlen tâk avângin Animal Rights Group leh experiment neih hi a tha a ni ti pâwl thu chu a inhmu lo chho ta viau mai a. A hnuaia mi hi an ngaihdân a ni hlawm.

Thil nung hmanga damdawi enchhin hi a sâwt tak tak em?

A tantu pâwl: Ramsa hmanga enchhin avâng liau liavin Rabies, Polio, TB, Mumps leh Rubella vaccination siamchhuah a ni.

Animal Rights Group: Ramsa hmanga enchhinna hi a dik ber lo va, damdawiin mihring leh ramsaa a thawh dân a inang lo a ni.

A tantu pâwl: Antibiotics, HIV Drugs, Insulin, Cancer damdawi chi hrang hrangte hi ramsaa enchhina siamchhuah a ni.

Animal Rights Group: Ramsa hmang lova mihringte tissue, statistics leh computer model atang pawhin damdawi a hmuhchhuah theih tho a ni.

A tantu pâwl: Zirchiangmite chuan ramsa leh mihringte taksaa damdawiin hna a thawh dân a inang vek avângin a pawimawh hle a ni an ti.

Animal Rights Group: Laboratory chhûnga kharkhip tlata rannungte tihnat an nih avângin an taksaa damdawi a thawh dân tur ang pawhin a thawk pha lo va, thil chhuina atan a hmantlâk loh a ni.

A tantu pâwl: Ramsa hmangin inzai dân leh organ transplant-te hi hriat chhuah a ni.

Animal Rights Group: Damdawi leh inzai dân chauh ni lovin, thil thenfaina chi hrang hrang avânga ramsa thah hi a dik ber lo a ni. 

Damdawi test/experiment neih nana rannung hman hi a dik em?

A tantu pâwl: Ramsa aiin mihring nunna a pawimawh zâwk.

Animal Rights Group: Ramsa nunna leh mihring nunna hi a hlut dân a inang reng a ni.

A tantu pâwl: Damdawi test nana ramsa hman te hi tihduhdah leh tihnat luat an nih lohna turin dân khauh tak a awm.

Animal Rights Group: He'ng dânte hi awm mah se, ramsate hi a nawm a maka sawisak an la ni reng tho a ni.

A tantu pâwl: Kumtin ei atan ramsa tam tak tihhlum an ni tho va, chumi kâra damna tur duh avânga thah hi mihringte tân tho a nih avângin a pawi lo a ni.

Animal Rights Group: Heti anga damdawi test nana ramsa thah hi tualthah nen a danglam chuang lo.

A tantu pâwl: He'nga ramsa thahte hian nâ an hre hman chuang lo.

Animal Rights Group:  Bûr te tak të të-a khung an nih hian rannungte an rethei em em a, keini angin nâ an ti ve lovang tih tunge sawi thei?!

Damdawi test nana ramsa hman duh loh pâwl, Animal Rights Group-te chuan heti anga hmanrua atana ramsa hmang thînte chu vauvin an hmanrua an tihchhiatsak thîn a. University of Oxford-a director, Colin Blackmore-a'n thluak natna damdawi siamchhuahna atana zawhte note a hman thu chu he'ng pâwlte hian lo hriain, a office-ah blade fûn an thawn a, a secretary chuan hliam a tawrh phah nghe nghe a ni. A fa pathumte chu kidnap hiala an vau avângin vêngtu pêk nghâl an ni a, a in chu rawk niin a bungrua tam tak tihchhiat a ni bawk a, amah pawhin sawisak a tawh phah hial a. He'ngte avâng hian police tel lova pâwn chhuah a ngam lo phah hial a ni.

He'ng thilte hi thleng thîn mah se, a duhtu pâwlte chu a tangkainain a la bûkrit zâwk zêl a. An zînga mi pakhat, Al an tih chuan, "Hmêl tihthat zâwkna tur emaw,  vun tihmâmna tur emawa thah chu ni se, tuman an pawm thei lo vang. Chutih laiin ka fapa damna tura ramsa thah a ngai a nih phawt chuan kut lâwng pawhin ka thet mai ta lawng!" a ti nghe nghe a ni.

PETA Co-Founder, Ingrid Newkirk chu.

Chhiarzau duh tân:

1. bbc.co.uk 

2. wikipedia.org

3. animalaid.org.uk

4. idebate.org

Note: Ramsa, rannung tihte'n ka hmanpawlh nuai a, mihring ni lo thil nung zawng zawng a huam vek a ni.

Facebook-ah PETA co-founder Ingrid Newkirk (page).

Ka thiam loh a ni e!

Mite anga theia tlina thluaithlu thlem thluam thiam thîn ni lo mah ila, phuaia pawrin pherh pheng phung teh mah se, peihnain a phâk phawt chuan zira ziah zauh zeuh zeuh loh chuan kan zuai mai dâwn e!

Hmânah ka ziak tawh; 'tu pu nge?' tih kha. Hmâna tu pu nge an tih kha tûn thlenga tu pu nge min la tih deuh sep sep thin avângin bânsan mai theih a nih lohna chin pawh a awm ka ti!

Ka kum zât dik tak hria apiangin, ‘i va la naupang êm êm’ an tih ziah thin, min hmuh veleha an nuiha an ner suk thinna chhan hi thil dang a nih ka ring ta lo.

Hlim taka ka nuih vun vun lai an hmuh avânga ka bula naupang awm an tap ziah hi keima thiam loh a ni lo va, ka thiam loh erawh a ni! Vaibel pak hlat hlat tur âwm hmêl pua min hmuh mêk laia motor lem ka la lâwm tlat hi ka thiam loh ni lovin mi dang thiam loh a ni thung!

Ka nuih apianga tap emaw min ti a, ka tah apianga nui emaw min ti thîntute hi ka dem hauh lo va, ka hlimna tur tâwk thil a awm ring ngai lotute pawh ka dem hek lo. Buhfai chhum hmin mai maia ka puar ring lova, ‘chuti chuan JCB a ei zawh hnu chuan road-roller a melh tai leh ta a..’ tih thu lo chhuahna bul ka nih an ring tlat maite hi mak pawh ka ti buai duh ta lo.

Keimaha thatna rêng rêng a awm ring lova a chhia zawng zawng pawhin bu khuarna tlâka a ngaih loh ring hialtute hi ka haw peih tawh lo va; ka thil tih engkim, eng sèlna mah tâwk lova a tluang pur pawh hi ka that leh fel leh thiam vâng ni lova sèl tlâka min ngaih loh vâng zâwk a ni tih hriain mak ka ti duh tawh lêm lo.

Miten anmahni timawitu atan tiin a mawi tâwkin (an tihdân apiang hi an tân chuan a mawi tâwk vek a ni) sam an zuah thîn; kei erawh chuan ka lu tibuktu atan a ni lekfang a, ‘a nat vung vung hmêl e’ min titu ka tawng zauh zauh pawh hi an mâwl leh tawngkam thiam loh vâng a ni hauh lo va, huat ahnêkin mi pângngaia min ngaia min pawm vânga sawi an ni tih ka hriat avângin lawmthu hrilh tâk hial ka nâp thîn.

Pan lam leh hawi lam hriat hran hleih theih loh khawpa chung lam malsâwmna avânga chatuan lukhum ka khum reng mai hi ka duh rèng vâng a ni bîk hauh lo va, keimaha chhia leh tha hriatna awmin a pawm vâng a nih chu thuhran, kângmei êm a la tichhuak hleinêm le. Fire department leh traffic police lam inrawlh hial ngai khawpa ka samin mi dang a la tihbuai miau loh avângin thiam ka la inchan tâwk tâwk a ni.

Mihringte'n harsatna min siam mêk laiin keimaha keimah hi keimah min nihtîrtu chuan keimahah keimah tikeimah lo theitu tur eng thil mah keimahah a thlen ngai lo. Kawnga ka kal laiin chung lamin a bûk avânga tlûk tawp hi ka la nei ngai lo va, vânneihthlâk takin rui ang maiin ka la paipui khet khet lo bawk. Ka kawng kal laiin rock music ngaihthlâk paha an bu chhõh chhõh ang hian loh theih lohna avânga bûk chhõh chhõh tum ka la nei lo va; mahse, ka nghawng a khamin a rim thei hle tih erawh ka zêp buai ting lo a ni e!

Naupang tê tê te'na, ‘ka pu, i thi thei em le?’ min tite hi min ngaihsân vâng a ni lo tih ka hre chiang a, hriat hmêl taka rambuai lai chanchin ka sawi laia ngun taka min lo thlîr dauh dauh thîn pawh chu mi vâng chu a ni hek lo; an nu leh pate pu lehchhâwng hun lai vêl nia an ngaih hial khawpa hmânlai hun, hriat hmêl zet maia ka sawi avângin min râp zâwk a ni. Chuta an dinhmun chu, hlau chung chunga thlahrâng film en nen ka tehkhin a, khawngaih thlâ an la ngawt mai. Ka thiam loh a ni e.

Hriatreng aia hriat loh reng awlsam zâwk ka nih avângin ka hun kal ta hi ka theihnghilh hmin hmiah emaw tih mai tur hi a ni a, theihnghilh theih loh tur fê fê ka thil tawn tam tak erawh ka thluak hian a paih phal thlâwt lo. Lunglêng taka ka zai vang vang lai a rawn hriat thut avânga nula pakhat mak ti lutuk mengphâwk âng huau mai te; ka kâa chhuaka mawi lo, hmangaihna thu ka fah avânga tleirâwl pakhat tap ringawt mai te; ka tiha mawi lo chaw ka ei avânga ka thlen inte naupang tlânchhe daih maite kha han theihnghilh theih ziazáng a ni hleinèm!

Chu mai a ni lo - ka awmna apiang savawm bâwm emaw ti mihring an lo awmte hi pawh hi mi dang tân chuan thil mak leh huatthlalâ a tling a, keia tân erawh chuan khawvêl famkimzia tichiangtu lek mai a ni. Zawngsih siam sual an tihte han ngaihtuah chuan thil nihphung pângngai aia sáng daih leh uchuak tak a ni a; mahse, kei erawh chuan ‘a lova luakchhuak a ni hran lo ve’ ka ti ta mai zâwk a ni.

Min hmuh thut avânga zualko âw hria ang hrima thidang thînte hian min barakhaih ngai lo va, min thâwng ngai hek lo; an awmdân avânga thil awmzia hre lo an chhûngten min hmumawh mai thîn erawh chuan min vit a ni - Mite rin loh ang deuhva ka rilru a nat theih avângin!

Mite angin ka rilru a nâin a hlim ve thei a, mite angin hmangaih leh duh zâwngte chu kan tawngin ka nei ve tho asin! Chu'ngte avâng chuan duhtu leh hmangaihtu neih hi ka phu ngawih ngawih a ni tih chu tuman min hriatpui lo va, ka hming aia ka hmêl lâr naména a lâr lo ta mai hi ka hming leh hmêl mawi leh that filawr bîk ém vâng a ni lo tih chu min hmu tawh zawng zawngte chuan min hriatpui vek a ni tih erawh ka va sawi chiang ngam leh si êm!

Mi pângngai ka nih ve zia tilangtu tur mai ni lova keimaha rinna awm avânga ka inkhâwm châng hian thusawitu ai maha hmuhnawm ka chang thîn a, thusawitu thusawi avânga mutchhuak hâm bai baite chuan intihharh nan min hmang fo va, a zia phian. Thusawitu thusawi zawng zawng hre âwm paw'n awmin lang lo mah ila, a rûk chuan ka hre kar a, inkhâwm chhûng na ná nâ chu ka vawng thei ve fú a ni.

Biak ina Pathian thu sawitu thenkhatin an thusawi apianga ‘khawvêl mi te’ an ti nazen hi ei lo fê fê chu kan tam àwm ngawt mai. Ka kâ atanga chhuak a nih erawh chuan, ‘i sawi dik lutuk!’ tih hi ka feedback dawn thin a ni. Thusawitu ai chuan ka chan a va tha zâwk tehlul êm!

Ka taksa pumrua avângin rinna lamah ka pachhiat phah lo va, kohhran lam pawh bêlin fing taka mi pângngai ena min en thiama theite fak ka hlawh fú. A awmna avângin thluak ngah hmêl viau mah ila, mi dangte anga thatchhe theia siam ka nih miau avângin UFO hi a tak tak a nih leh nih loh ka chhûtin ka chhui peih lo va, thil awm lo zawngin ka hmanhlel chiam kher lo. Amaherawhchu, mi hriat ang hre thei ve tho ka nih avângin a rûk tak chuan ka fing phian asin!

Rual pâwl phâk lo nih hlauh avânga miten an lo tih thin tho, zirna rûnsáng ka bêl ve a; an mak tih tak turin an thiam ang thiamin an by-heart theih chu ka by-heart zat zat ve thei tho - ka peih chuan. A chânga thenkhatin min tluk lo zâwk zaw-mah hi tlâwmah an la duh lo va, min lawmpui zâwk mah a ni. ‘A hmêl enin a tlâwm nâa..’ min ti sap sap thîn. Chu chu he ka dam chhûng hun tawna a nuam lai ber a ni.

Tawngkam bâk incheina tha ka neih zawh loh avângin chu chu ka leklam ber a ni a, hmêl hmu thei lova inbiak theihna (phone) hi tangkai ka ti hle. Heta tangin thian ka chhar hnemin a ngah pawh ka ngah nangiang e; a pawimawh ber zâwka chu an thian ka ni ve em tih a ni. Eng emaw chânga khawhar hnêmtu tura ka râwl an hre duh hi beng thlenga bawp khaina tham a ni a, a phèna thil awm a awm leh awm loh erawh ngaihtuah ngam a ni si lo - lungawina aia lungawi lohna a tam zâwk dâwn avângin.

Min kâwma min kawp duhte hi ka fak lo phal lo va, an nula rîmnaa min hruai duh mai ni lova min hruai ngamte hlei hlei hi fak an phu thlâwt a ni. Chu chu thil dang vâng a ni lo, a ni lo hulhual! Keimah avângin mi tam takin hmuh loh tur hmuin hmuh tur an hmuh theih loh phah tawh a, khawih tur khawih thei lovin hriat loh tura tha tha an hre fo thîn. Amaherawhchu, keimah avâng liau liauva mi thenkhatin hnâr an hmu larh larhte hi ropui ka ti a, ka tawrhna min tâwmpuitute-ah ka chhâl a ni.

Keimahah hian hringnun thurûk, mi narân hmuh zen zen theih loh a awm tlat a. Neih sum leh pai bâkah suk neiin, tangkâ leh rangkâ khâwl tur chu sawi loh, khâwl loh tur pawh nei lo mah ila, ka nunah hian mi dangte neih loh rohlu leh suangmantam a awm a. Chu chu mi pângngai anga min ngaite chauhvin hmuin an hai chhuak thei a, hlim leh hlâwk inti takin an chhim thîn a, an tâwpah tuar phah leh thîn. Chu ngei chu a ni keimaha rohlu leh suangmantam thurûk awm chu!

Kalha khap tlâk loh, khapa kherh tlâk loh, kherha khin tlâk loh, khina khai tlâk loh, khaia khawih tlâk loh, khawiha khèn tlâk loh, khèna khul tlâk loh mihring tân chuan he khawvêlah hian nun hlimna tur a va vâng dâwn êm! Mahse, ka hlimna tur tâwk chu a awm ve zêl tho va. Mi dang hlimnaah ka hlim ve thei a, mi dang lungngaihnaah ka lungngai ve thei bawk.

Siamtu hian a thil siam avânga lungawi lova ka awm a phal lo va; mitena lungawi hmêl pu thei lo tur khawp hiala min ngaihna atà lungawi lo thei tur khawpa lungawi nachâng hria angah min ngai thei se ka duh takzet a. Keiman ka tlina ka thei a nih loh erawh chuan tu dang ka dem lo'ng e! Mihring ve bawk ka ni a, lungawi lo ve thei tho ka ni si a.

He'ng thilte avângin min siamtu chu ka dem lo va, min hringtu chungah ka vui hek lo. Chantâwka lungawi hi zawma pawm harsa ti bertu ni mah ila, pawm lohvin awmzia a neih miau loh avângin lungawi lo chung pawhin lungawi awmin ka awm ta mai mai a. Lungawi nachâng hriaa hriat ka ni tan ta! Mite thinlunga chu ka thil tuha chu vawikhat tihsual avângin a rah a hût thei a ni tih ka hre reng a, hriatreng pawh a phu ngawih ngawih a ni!

Dam hmêl pu lova thi thei hmêl pu bawk si lo mihring hi, engtiang fakaua siamfuha siamsual nge maw ka nih le?

Ka thiam loh a ni e!

January Fiamthu

Fiamthu lampang hi ka post khât riau mai a. January thla chhûnga ka fiamthu hriat thar, ka nuih tiza zual 10 ka'n ziak chhuak ang e. In hlimpui ngei pawh ka beisei.

1. Nula pakhat pawh a chêr lutuk a, a thin a rim chuan a intizum thei vel.

2. A hâng lutuk a, a thiante'n, "Engtia rei nge bihrûk i tum rëng rëng a?" an ti tawp.

3. An khua kha an la changkâng lutuk lo a niang - an khuaa two-wheeler nei ai chuan tlangval thing ro awmna hria an luck zâwk! Aizawl thlen nan ticket 3 cut a ngai!

4. An pa a thi a, "Mama pa, hospital-a i awm lai te kha.. A, ka sawi tam lo mai ang, a kamtamthlâk em mai," tiin a tap vel!

5. Hel pâwl pakhat pawh kha an han rethei mai mai khawp a. Hmeichhe pakhat kha an kidnap ve a, mawza uih an hnimtîr char char.

6. "I thangkamah chuan pahnih i âwk thei ang em?" an tia, "An inkaihkuah te chuan theih mai âwm tak," a ti vel.

7. An inkhelhnaah, "Sanga, i offside," an tia, ani chuan rang fahranin, "Eng nge ka over-na," a lo ti vel.

8. Tlangval pakhat pawh kha camping-ah a lût ve a, "Eng nge i an?" an tia, "Chawtani kha tui ka ti ber mai," a ti ham ham!

9. Khawhar chhûngte pualah khan an rawn ti ve a. A thlalakah khan a BP sâng lai te an rawn ti vel.

10. Lalnienga pawh phaiah a kal ve a, vaihovin a hming an lam thiam si lo va, Lalningnenga  te an ti vel!